Erfgoed van de week: Willem den Ouden (1928 - 2025)
Door Lian Jeurissen
Wie een rondje maakt door Museum Henriette Polak, komt gegarandeerd het werk van Willem den Ouden tegen. Op 21 april 2025 overleed de kunstenaar op 97-jarige leeftijd. Hij was nauw betrokken bij de oprichting van Museum Henriette Polak in de jaren zeventig en zijn werk vormt een vaste waarde binnen museumcollectie. In de grote ateliertafel in het Atelier is zijn schilderskistje, compleet met verfklodders, kwasten palet te zien. Hij nam het mee naar buiten, naar de oevers van de Waal, om zijn rivier en vooral de lucht erboven vast te leggen.
Sinds 1967 woonde en werkte Willem den Ouden in het dorp Varik aan de Waal. In zijn tekeningen, grafiek, aquarellen en schilderijen gaf hij het Waallandschap weer: de uiterwaarden, de dijken, de wolken in weer en wind, de reflectie van de zon in water en lucht. De studies, die hij in de zomer maakte, werkte hij ’s winters in olieverf op doek uit in groot formaat. Volgens Willem den Ouden was het schilderen van landschappen gelijk aan het maken van ruimte. In de loop van de jaren verschoof hij het perspectief in zijn landschappen; hij legde de horizon lager en kreeg hierdoor meer lucht.
Het handschrift van kunstenaar Willem den Ouden is herkenbaar als geen ander. Hij merkte zelf ooit op: “Het mooie van tekenen is de directheid; je kijkt en je noteert bijna tegelijkertijd. Als het dan zwaar weer wordt, ga je vanzelf harder op je potlood drukken. Als het hard waait, teken je wat wilder. Je gaat met het weer mee – het is belangrijk dat de wind door zo’n tekening gaat.” En dat was precies wat zijn werk deed: het liet de wind door zijn tekeningen waaien, het liet de kracht van de natuur spreken.
In de laatste jaren van zijn leven, meer aan huis gekluisterd, richtte hij zich op het schilderen van zelfportretten. Een vertrouwd onderwerp en altijd binnen handbereik. Net zoals het Waallandschap gaf hij nu zichzelf ‘in het moment’ weer. Vlakbij zijn schilderskistje hangt in het atelier een bijna oogverblindend zelfportret, met zijn hoofd omringd door de stralen van de zon.