Erfgoed van de week: Klein bier? Waar een kleine vondst groot in kan zijn
Door Arjan den Braven
Bij de onlangs uitgevoerde milieusanering in de Paulus Potterstraat ter hoogte van het kruispunt met de Jan Vermeerstraat zijn honderden, zo niet duizenden vondsten gedaan afkomstig uit een dik afvalpakket van zo’n honderd jaar geleden. Dit is niet zo gek, aangezien deze plek binnen de voormalige vestingwerken van de Linie van Hooff (1799) vanaf ca. 1880 tot 1930 achtereenvolgens in gebruik was als ‘mestbegraafplaats’, ‘aschbelt’ en uiteindelijk als vuilnisbelt. Het dikke afvalpakket dat bij de milieusanering werd aangesneden, ligt op oude kaarten ter hoogte van een kort na 1910 gedempte sloot die uitkwam op de voormalige verdedigingsgracht. Zoals afgesproken met het milieusaneringsbedrijf zijn alle vondsten overgedragen aan Team Archeologie van de gemeente Zutphen: emmers vol met vooral scherven gebroken industrieel wit aardewerk, porselein en glas. Een goede maand geleden kregen de gemeentelijk archeologen weer een telefoontje van Peter Boos die als milieukundig begeleider aan het werk was in de Paulus Potterstraat. Hij had weer iets leuks gevonden, of we even konden komen kijken. En zo gezegd zo gedaan.
Peter had een wel heel kleine Duitse bierpul gevonden van slechts 3,6 centimeter hoog en een inhoud van nog geen 7,5 milliliter. Daarmee ruim 130 keer kleiner dan het origineel waarmee onze oosterburen hun bier normaal te drinken. De bierpul van rode pijpaarde behoort tot miniatuurgoed dat van ca. 1920 tot 1950 als bijproduct werd gemaakt door pijpenmakers uit het Duitse Westerwald. Op de linkerzijde is de bierpul versierd met een scene met een jager en een vrouw met de tekst GERMANY, aan de rechterzijde staat een (Duits) stadsgezicht. Het gaat hier ongetwijfeld om een souvenirtje dat bij een bezoek aan Duitsland is meegenomen naar Zutphen. Het feit dat de Engelse tekst GERMANY is gebruikt, heeft waarschijnlijk te maken met een Engelstalige (Amerikaanse) markt voor dit miniatuurgoed. Een kleine, maar niet minder interessante vondst!
Bronnen
- Duco, D.H., 2016: Curiosa van pijpaarde uit het Westerwald, Amsterdam. [https://pipemuseum.nl/nl/article/curiosa-van-pijpaarde-uit-het-westerwald]
- Freckmann, K.B., 1987: Tonernes - Tabakpfeifen und Spielzeug, Rheinland--Westerwald. Keulen (Schriftenreihe des Freilichtmuseums Sobernheim).