Erfgoed van de week: Met de Franse slag

Of: hoe er uit een op het oog saaie archiefbron genoeg leuke en interessante dingen te halen zijn.

Door Marjan Hartsuiker

Memoriën en resolutiën

In het Oud-archief Zutphen (OAZ) bevindt zich een serie memorie- en resolutieboeken. De serie bestaat uit 72 delen (boeken) uit de periode 1573-1808 waarin de besluiten (resoluties) van het stadsbestuur zijn vastgelegd, een beetje vergelijkbaar met de besluitenlijsten en verslagen van de huidige gemeenteraadsvergaderingen. Hoewel het geen makkelijk leesvoer is, zijn er toch aardige dingen in te ontdekken, zowel qua vorm als qua inhoud, zo blijkt uit de memoriën en resolutiën uit de periode 1721-1727.

Het stadsbestuur als rechtbank

Het stadsbestuur had driehonderd jaar geleden deels dezelfde verantwoordelijkheden als de gemeente nu. Zo beslisten de ‘heren raadsvrienden’, zoals ze worden genoemd, over de aanleg van wegen en het kappen van bomen en verleenden ze financiële bijstand aan inwoners die hun huur niet konden betalen. Daarnaast was het stadsbestuur in de achttiende eeuw een soort rechtbank. Het stadsbestuur wees advocaten en curatoren toe aan burgers die juridische bijstand nodig hadden. Het sprak faillissementen uit en besliste over de verkoop van bezittingen uit boedels van kinderen wiens financiën onder de weeskamer vielen. Ook gingen de schepenen geregeld langs bij inwoners die een geschil hadden met hun buren. Rijdende rechters avant la lettre!

Waer op gedelibereert sijnde…

De memoriën zijn niet bepaald lichte kost. Het handschrift is moeilijk leesbaar, van consistente spelling is geen sprake en de teksten staan vol afkortingen. Zelfs na het ontcijferen van het handschrift is voor de moderne lezer lang niet altijd duidelijk wat een besluit precies inhoudt. De memoriën zijn geschreven in wollige, formele, juridische taal, doorspekt met Latijns en Frans aandoende frasen. De ‘edelen en achtbaren’ delibereren (overwegen), pronuncieren (doen uitspraak), approberen (goedkeuren), consenteren (instemmen), estimeren (schatten) en besoigneren (bespreken) wat af over allerlei aangelegenheden.

Alle memorie- en resolutieboeken zijn digitaal beschikbaar in de inventaris van het Oud-archief Zutphen. Van de eerste drie delen zijn transcripties beschikbaar. Een aantal pareltjes uit het memorieboek 1721-1727 zijn verzameld in de webtentoonstelling ‘Zutphen in 1724’.

Afbeelding: Voorbeeld van een besluit van het stadsbestuur (archiefnummer 0001, inventarisnummer 31, scan 66).