Erfgoed van de week: Oudewand 14: de oudste brievenbus van Zutphen?

Door Jeroen Krijnen

In deze tijd van digitale communicatie zou je bijna vergeten dat er in vroeger tijden heel veel brieven en ansichtkaarten werden geschreven. Die moesten, net als tijdschriften en kranten, allemaal bezorgd worden. Bijna alle adressen hadden en hebben daarvoor een brievenbus.

Postbezorging is al heel lang gereguleerd; al in 1799 nam de Bataafse Republiek het beheer over de briefpost op zich (bron: Wikipedia). Met de postwetten van 1810 en 1850 werd de postbezorging een staatsmonopolie en tevens werden daarmee de tarieven gestandaardiseerd. De particuliere brievenbus (of inwerpopening) heeft dus al lang bestaansrecht, al is niet duidelijk wanneer de eerste in het straatbeeld verscheen.

In Zutphen is de brievenbus in de empire voordeur van Oudewand 14 een goede kandidaat voor de titel oudste brievenbus van Zutphen. De deur is vermoedelijk in de periode 1810-1830 geplaatst. Het huis werd toen verbouwd. Op een ansichtkaart die in 1903 is verstuurd, is de brievenbus al te zien. Het kader met de klep aan de buitenzijde is maar klein en heeft een opening van slechts 16,5 x 2 centimeter. Binnen bleek tijdens bouwhistorisch onderzoek dat de opening die in de deur was gezaagd netjes overeenkwam met de historische klep aan de buitenzijde en vermoedelijk nog nooit was aangepast. Boven de brievenopening zijn ooit twee klosjes getimmerd om een tochtlap aan een roede in te hangen.
Om de historische voordeur met de oude brievenbus niet te beschadigen en toch te kunnen voldoen aan de hedendaagse regels voor een brievenopening is naast de deur een kleine postbus opgehangen in dezelfde kleur als de muur.