Erfgoed van de week: Winnaars en verliezers
Door Bert Fermin
Geschiedenis wordt altijd geschreven door de winnaars. Gelukkig zijn winnaars ook verliezers. Er zijn in Zutphen in de loop der jaren heel wat medailles gevonden in de bodem, die daar door winnaars verloren zijn. Vaak zijn ze van wandeltochten. Deze maand kregen we bijvoorbeeld een mooie bronzen medaille geschonken die iemand langs de Emmerikseweg had gevonden. Het is een wandelmedaille voor Hemelvaart 1938, met een mooie afbeelding van de Berkelpoort erop. In de Zutphense Courant van 1938 lezen we dat er zich honderden “tippelaars” hebben gemeld. Niet alleen uit Zutphen, maar ook van bijvoorbeeld de “De Steuren” uit Kampen en “De Trekvogels” uit Apeldoorn.
Memorabel is ook een grote zilveren plak die na precies honderd jaar opdook in de Berkel langs de Rijkenhage. Het is een medaille van een zwemwedstrijd op 11 augustus 1918. Maar waarom komt hij uit de Berkel? Was de winnaar niet tevreden met een tweede prijs en is de medaille aan de godin van de Berkel geofferd in de hoop om volgende keer de gouden plak te winnen? Als archeoloog lijkt me dat de meest voor de hand liggende verklaring.
De eerste prijs voor vindplaats van medailles gaat echter naar de Vispoortgracht, die in 2011 is uitgebaggerd. Niet alleen de vréémdste medaille werd daar gevonden... Dat is een zilveren medaille uit 1912 met een afbeelding van de Argentijnse socialist Arturo Guzman – wij houden ons aanbevolen voor een verklaring waarom die in Zutphen opduikt. Maar ook het gróótste aantal medailles (twintig stuks). Daarvan zijn er vijftien identiek. Ze tonen het wapen van Zutphen: een leeuw en een ankerkruis. Eén ervan is ook gegraveerd aan de achterzijde. Er staat: “Mei 1940 2e Prijs”. Hé…, vielen in mei 1940 onze oosterburen ons landje niet binnen? Gaat het om medailles voor een viswedstrijd die daardoor letterlijk in het water is gevallen? In ieder geval was het winnaarsgevoel in mei 1940 in Nederland ver te zoeken en zijn de medailles maar ongebruikt in de plomp gegooid. Beter dan dat Duitse soldaten ze onterecht zouden opspelden...