Scankwaliteit

Het RAZ stelt steeds meer archiefstukken digitaal beschikbaar via de website. De meeste van die scans en foto’s van archiefstukken kunnen vrij worden gedownload en gebruikt in publicaties, zowel online als in drukwerk. Om gebruik in drukwerk optimaal te ondersteunen digitaliseert het RAZ altijd in een resolutie van minimaal 300dpi, een eis in de drukkerijwereld. Toch wordt regelmatig gevraagd of de scanresolutie van onze scans wel voldoende is voor drukwerk, van boekformaat (A5 en A4) tot posterformaat (A3-A2) of zelfs muurschilderingformaat (A1-A0). Soms blijkt bij aanlevering bij een drukker dat de gedownloade beelden geen 300dpi vermelden, maar een lager getal.

Hoe dat kan en wat dpi en pixelafmetingen van een digitale afbeelding betekenen en welke van de twee nu het belangrijkst is, leggen wij hieronder uit.

 

 

Dpi en pixels

Dpi is een verwarrend begrip. Het betekent dots per inch en wordt in de grafische wereld gebruikt om aan te geven hoeveel druppels inkt er per inch worden gebruikt bij het maken afdrukken. Maar het wordt door fabrikanten van camera’s, computers, scanners en bewerkingssoftware ook gebruikt om aan te geven hoeveel pixels (beeldpunten) er in een (vierkante) inch van een digitaal beeldbestand zitten. Dan bedoelt men dus eigenlijk pixels per inch, beeldpunten per inch. Eigenlijk moet je dan spreken over ppi.

Een afdruk bevat dus druppels inkt en geen beeldpunten en bij een digitaal beeldbestand is het dus precies andersom. Zelfs specialisten uit foto- en grafische wereld verwarren dit nog wel eens.

 

Pixelafmetingen

Als een drukker zegt dat je foto's moet aanleveren op 300dpi, dan bedoelt deze eigenlijk: je foto moet voldoende pixels hebben. Begrijpelijk, want drukkers worden namelijk steeds vaker geconfronteerd met plaatjes die mensen van internet halen om te laten af te drukken. Die afbeeldingen hebben meestal relatief weinig pixels. Goed genoeg voor een schermweergave, maar vaak onvoldoende voor een goede afdruk.

Een fotobestand in een camera of (opgeslagen op) de computer heeft geen afmeting in centimeters of inches, maar alleen een onderverdeling in pixels (de resolutie). Dat wordt in de eigenschappen van een beeldbestand (EXIF) wel weergegeven als een soort afmeting, maar dan in pixels: #### x #### (breedte x hoogte). Als je die vermenigvuldiging uitvoert, geeft de uitkomst het totaal aantal pixels weer. Dát getal correspondeert weer met de resolutie van de camera, die wordt uitgedrukt in ## mp (=megapixel=1 miljoen pixels).

 

Dpi-waarde in eigenschappen beeldbestand

De uitleg in voorgaande paragrafen betekent dus dat de dpi-waarde in de eigenschappen van een beeldbestand (EXIF) iets suggereert wat een digitaal fotobestand niet heeft (geen dpi, alleen maar pixels). Je kunt dit getal namelijk wijzigen in een fotobewerkingsprogramma, en dan verandert er niets aan feitelijke afmetingen van het fotobestand in pixels (de feitelijke resolutie).

Wijzigen van het dpi-getal is precies wat veel computerprogramma’s doen. Zo wijzigt Microsoft Windows bij een beeldbestand dat is gedownload uit de collectie van het RAZ de oorspronkelijke waarde 300dpi in 96dpi. Andere programma’s maken er een ander getal van, zoals 72. Vervolgens keuren veel drukkers zo’n foto af voor drukwerk. Dezelfde foto, gemaakt met dezelfde camera en met dezelfde afmetingen in pixels, maar met 300dpi wordt wel geaccepteerd.

De eigenschappen van digitale foto’s zijn te vinden in een fotobewerkingsprogramma, maar ook in de Verkenner. Klik daartoe met de rechtermuisknop op het bestand en dan: Eigenschappen > Details. Daar staan o.a. horizontale resolutie en verticale resolutie. Dat zijn de dpi-getallen ná opslaan of downloaden. Hierboven staan de afmetingen van het fotobestand in pixels (de échte resolutie).

 

Reken-/keuzehulp

Hieronder een rekeninghulp waarmee eenvoudig kan worden bepaald hoe groot een goede afdruk in centimeters kan worden met de pixelmetingen van een digitaal fotobestand. Deel beide getallen van de pixelafmetingen door 30 voor een gewoon goede afdruk. Deel ze door 60 voor een zeer goede afdruk (HD-kwaliteit).

Afdrukformaat

Meer lezen