Fietstip: Buitententoonstelling 80 jaar vrijheid

Tot eind augustus kun je op diverse plekken in de gemeente een buitententoonstelling over de bevrijding van Zutphen zien. Een fietstocht verbindt de 12 locaties en onze vrijwilliger Margreet Keijzer stapte met haar man op de fiets om de route af te leggen. Ze deed er verslag van voor onze erfgoednieuwsbrief van april.

Vrijdag 4 april, de zon schijnt uitbundig en op ons programma staat de fietstocht langs de trotters. Die trotters zijn stevige expositiezuilen die door Zutphen en Warnsveld staan opgesteld met daarop de beelden en het verhaal van de plek waar de fotograaf zijn camera op gericht had. Dit alles in het teken van 80 jaar vrijheid. Het landelijke themajaar dat Zutphen ook heeft omarmd.

Zutphenees

Zelf kwam ik naar Zutphen en ben dus Zutphenaar, maar mijn echtgenoot is een echte Zutphenees. Die herkent dan ook veel van de getoonde plekken op de foto’s. Wij zijn beiden zeventig jaar en denken veel te weten van de omgeving die verdwenen of herbouwd is, maar ook deze Zutphenees kan zich bijvoorbeeld geen voorstelling maken van het ronde witte garagegebouw dat op de hoek van de Stationsstraat heeft gestaan.

We geven een eigen draai aan de route, we pakken eerst alles rond het centrum en gaan dan naar Warnsveld. Maar voor we die kant op gaan wordt het tijd voor een terrasje met koffie op Noorderhaven. En terwijl we in het zonnetje zitten te genieten komen de verhalen, naar aanleiding van de foto’s die we al gezien hebben, los. “Die munitietrein, wij hebben op het gebouw waar ik werkte jaren na de oorlog nog op het dak gezocht naar overgebleven granaatscherven. Die konden het dakleer beschadigen en moesten weg”, vertelt mijn man, die destijds bij BuhrmannUbbens werkte.

Grote eik als ooggetuige

Dat er een molen stond op een aangegeven plek, daar had hij nog nooit iets van vernomen. De foto’s vertelden het verhaal. “En die boerderij die hier stond in Leesten - die mensen, hun kinderen, heb ik nog gekend”, herinnert hij zich. Ikzelf herinner me dat de grote eik die bij die boerderij stond en de oorlog had overleefd, zorgvuldig werd gespaard toen deze nieuwe wijk werd gebouwd. Een ooggetuige die niets loslaat.

De door onszelf in elkaar gedraaide fietsroute stelt ons even voor een uitdaging. We kunnen de trotter in de buurt van de Hubo pas na lang zoeken vinden. Alle twaalf trotters hebben ons een beeld gegeven van het oorlogsgeweld in de stad, de diverse buurten en buurtschappen. De temperatuur was intussen opgelopen en onder het genot van een ijsje namen we de beelden nog eens door. We hebben de twaalf kilometer lange route verlengd met een extra rondje.

Jarig

We denken terug aan onze ouders, die jong waren in de Tweede Wereldoorlog. Zij zouden deze beelden maar al te goed kennen. Zeker de ouders van mijn echtgenoot, die kwamen uit Zutphen en Brummen. Onze ouders waren de getuigen. Een concrete herinnering die mijn Wanneperveense moeder vaak vertelde, en ook tijdens een gastles op een Zutphense school liet horen, ging als volgt: “Toen ik wakker werd op mijn twaalfde verjaardag was er niemand in huis, niemand om voor mij te zingen of mij te feliciteren. Ik hoorde buiten praten en liep daar naartoe. Mijn ouders en de buren stonden bijeen. Niemand had oog voor mij, het was 10 mei 1940 en de oorlog was begonnen. Ik was vreselijk kwaad op de Duitsers!”
In Zutphen zullen ook zulke herinneringen leven. De foto’s getuigen er van.