Veel aandacht voor vijfde Zutphense Erfgoedpublicatie

Dinsdag 8 april 2025, de zon scheen over het vrij stille terrein van GGNet in Warnsveld. De plek die voor velen nog steeds de naam Groot Graffel met zich meedraagt. Tegen half drie kwam er een stroom op gang die op weg was naar de boekpresentatie van Het verhaal van de 20 namen. De groep die zich had aangemeld was onverwacht groot en daarom was de beoogde locatie, de Vredeskapel, gewijzigd naar het Werk(t) café die veel meer plek bood.

Ineke Hissink deed namens de Stichting Herdenkingen Tweede Wereldoorlog Warnsveld het openingswoord en introduceerde de sprekers. Het boek over de twintig Joodse psychiatrische patiënten die in de Tweede Wereldoorlog werden weggevoerd van dit terrein is een initiatief van deze stichting. Het de vijfde Zutphense Erfgoedpublicatie van het Erfgoedcentrum Zutphen geworden, uitgegeven door Achterhoek Uitgevers. 

De twintig personen die in dit boek beschreven staan hebben 82 jaar geleden hun deportatie naar het vernietigingskamp in Sobibor niet overleefd. De heer Jochanan Huijser sprak namens de Raad van bestuur van GGNet het belang van identiteit uit, daarbij hoorde dat iedereen bij naam genoemd bleef worden. Hij dankte de initiatiefnemers voor de totstandkoming van dit boek. “Voor mij en velen met mij, zijn de twintig namen op de plaquette meer gaan leven.” Die plaquette is in 2021 aangebracht op de oude poort op het terrein.

Onderzoek als grondlegger

Onderzoeker John Stienen vertelde vervolgens over zijn onderzoek naar hoe zijn Brabantse overgrootmoeder in het GGNet in Warnsveld terecht was gekomen. Zij hoorde niet bij de twintig namen, maar stierf als velen in de oorlog vanwege honger en gebrek. In zijn onderzoek stuitte hij tenslotte op vijftig namen van Joodse slachtoffers waarvan er twintig vanuit Warnsveld op transport waren gezet. Dit resulteerde in eerste instantie tot het aanbrengen van de plaquette met deze namen. Twee van die namen waren eerst nog twee onbekend waren, maar ook die laatste namen staan nu op de plaquette. John Stienen droeg zijn onderzoek over aan schrijver Henk Teeuwen die dit in een verhaal vorm kon geven.

Henk Teeuwen vertelde dat voor de bezetters de namen van de slachtoffers en wie zij waren er niet toe deed. “Het ging om wát ze waren! Er stond een J in hun paspoort. Dat was voor de Duitsers genoeg.” Hij vertelde ook dat het credo van psychiatrische instellingen was: “Jij doet er toe, het is goed dat jij er bent.” Patiënten werden niet weggestopt. “In dit boek staan twintig geschreven portretten. Hun nagedachtenis verrijkt ons leven”, besloot hij zijn voordracht. Hierna overhandigde hij het eerste exemplaar van het boek aan Rob Lezer, voorzitter van de Nederlands Israëlitische Gemeente De Stedendriehoek.

Gedachtenisgebed door de opperrabbijn

De bijeenkomst werd na een korte wandeling voortgezet bij de monumentale oude poort van het Oude en Nieuwe Gasthuis uit Zutphen dat in 1983 op dit terrein werd geplaatst. Henk Mulder, van de stichting, las vervolgens de twintig namen voor waarna opperrabbijn Binyomin Jacobs een gedachtenisgebed uitsprak. Ook hij vertelde over het belang van het levend houden van de namen. Lise Kokke ontroerde met haar stemmige vioolspel. Na bloemleggingen eindigde deze waardige boekpresentatie op de plek waar deze mensen verbleven.

Het boek Het verhaal van de 20 namen is verkrijgbaar in de lokale boekhandels in Zutphen en Warnsveld en zijn ook online te bestellen via AchterhoekUitgevers.nl (€24,95).

Op de foto: Opperrabijn Binyomin Jacobs spreekt een gedachtenisgebed uit bij de plaquette met de twintig namen.

> Zie ook: https://erfgoedcentrumzutphen.nl/ontdekken/ontdek/nieuws/1205-het-verhaal-van-de-20-namen