Autografen (2/5): Tikkie van toen
Stagiair Jan van den Hombergh verdiepte zich in de autografencollectie van Alexander baron Schimmelpenninck van der Oye (1839 –1918), die bij het Regionaal Archief Zutphen wordt bewaard. Hij schreef vijf afleveringen voor de nieuwsbrief over de onderwerpen die hij in deze brieven tegenkwam. Dit is aflevering 2: Tikkie van toen.
Tikkie van toen
Door Jan van den Hombergh
Door de alsmaar toenemende inflatie hebben steeds meer mensen geldzorgen. Ook de ‘grootheden’ uit het verleden liepen niet altijd met volle zakken rond. Zeker kunstenaars stonden als armoedzaaiers bekend. Zij moesten in de tijd voor de auteursrechten en een massapubliek veelal leven van de gunst van anderen. Het is dus niet vreemd dat veel brieven in de autografencollectie beginnen of eindigen met een verzoek om geld te lenen of – eindelijk – te ontvangen.
Smekende Geibel
De dichter Emanuel Geibel (1815-1884) stuurt een bedankbrief aan een goede vriend, omdat deze hem geld heeft toegestuurd. Maar Geibel moet hem om nog eens 150 Taler smeken. Anders kan hij zijn openstaande schulden voor het einde van het jaar niet betalen.
Dreigende brief
Staatsman en publicist Friedrich von Gentz (1764-1832) beantwoordt daarentegen een schuldeiser. Deze stuurt Von Gentz een dreigende brief toe, want hij wil zijn geleende geld zo snel mogelijk terugzien, nog voor Kerst. Von Gentz schrijft op 6 december 1809 dat hij alle begrip voor de houding van zijn schuldeiser heeft, maar dat hij zich onmogelijk aan de voorgestelde termijn kan houden. Pas eind januari kan hij de helft betalen en de rest nog eens drie maanden later.
Doorgewinterde schuldeiser
De componist Friedrich von Flotow (1812-1883) laat zien dat de kunstenaar net zo goed de rol van schuldeiser kan hebben. Hij schrijft de directeur van het Hamburgs Stadstheater vanwege een nog te betalen honorarium. Von Flotow haalt de door de directeur voorgestelde vormen van betaling in zijn brief met aanhalingstekens aan. De componist lijkt een doorgewinterde schuldeiser te zijn. Met resultaat: hij vermeldt in zijn brief namelijk ook dat hij zojuist in zijn landhuis aangekomen is, een ware luxe!
Deel 3 in deze serie verschijnt eind augustus 2025.
Afbeeldingen:
- Boven: Ten tijde van het schrijven van deze brief was Von Gentz in Oostenrijkse dienst. Na zijn overlijden moesten zijn eigendommen worden verkocht om zijn schulden af te betalen. (afbeelding Regionaal Archief Zutphen)
- Onder: Portret van Friedrich von Gentz door de Engelse kunstschilder Thomas Lawrence. (afbeelding Wikipedia)
Lees ook: