Het LIRE festival: Een vernieuwd literair evenement in Zutphen en Lochem

Het LIRE festival is de opvolger van het inmiddels bekende Nieuw Zutphens Peil, een literair festijn in Zutphen. Voor het eerst vond Nieuw Zutphens Peil plaats in 2018, specifiek gericht op de examenklassen van de Zutphense middelbare scholen. Het festival bood een interactieve kennismaking tussen schrijvers en leerlingen. Door de coronapandemie kon een tweede editie pas in 2022 worden georganiseerd. Dit in Nederland unieke evenement wist gerenommeerde schrijvers en dichters te strikken die met leerlingen in gesprek gingen over hun werk. Een van de bijzondere locaties waar leerlingen schrijvers konden ontmoeten, was het Regionaal Archief Zutphen – een locatie die in 2025 opnieuw is ingezet.

Vanaf de editie van 2022 namen BIJdebieb en de Muzehof de organisatie van het festival op zich. Twee weken voor het festival spraken we met Mick Onstenk, programmamaker bij BIJdebieb. Mick en zijn team zijn verantwoordelijk voor de organisatie van het festival. Mick: “In juni 2024 ging ik als programmamaker aan de slag. Ik richt me volledig op het organiseren van activiteiten, vaak samen met collega’s die zich op verschillende leeftijdsgroepen focussen. Sinds vier jaar is de bibliotheek nauw betrokken bij het festival. Waar de organisatie eerder samen met boekhandel Van Someren & Ten Bosch werd uitgevoerd, organiseren wij als bibliotheek en Muzehof het evenement voor de tweede keer. We zijn nu voor het eerst ook in Lochem actief zijn, vandaar de nieuwe naam.”

Doel en opzet van het Festival

“Het centrale idee achter het festival is het stimuleren van leesplezier bij jongeren.” Volgens Mick sluiten steeds meer mensen zich aan bij de bibliotheek, waarbij de aandacht verschuift naar de bredere gebruikersgroep in plaats van alleen leners. “Het festival biedt een divers literair programma waarin leerlingen schrijvers en dichters ontmoeten.” De projectgroep van de bibliotheek, samen met Tim Pardijs van de Muzehof en de docenten Nederlands, bepaalde welke auteurs werden uitgenodigd.

“Er was genoeg animo onder de schrijvers”, merkte Mick. “Dit jaar nemen tien auteurs deel aan het festival, verspreid over tien locaties in Zutphen (25 september) en vijf in Lochem (26 september). In totaal doen zeshonderd leerlingen mee. Sommige auteurs verzorgen sessies op twee dagen. Het festival is onderdeel van het curriculum voor 4 havo- en 5 vwo-leerlingen van deelnemende scholen. Zij kunnen kiezen uit dertien verschillende routes langs drie schrijvers. De schrijvers blijven op hun locatie, terwijl de leerlingen zich verplaatsen.”

Locaties, logistiek en samenwerking

“De locaties in Zutphen zijn zeer uiteenlopend”, geeft Mick aan. “Van Dat Bolwerck, de brandweerkazerne, Buddy to Buddy, molen Nooitgedacht en de Burgerzaal, tot musea, de Hanzehof, het Erfgoedcentrum en diverse scholen.” Volgens Mick was de organisatie van de logistiek een flinke puzzel, waarbij werd gezocht naar variatie én efficiëntie in de routes van de leerlingen.

“Het Regionaal Archief Zutphen, partner van het Erfgoedcentrum Zutphen, doet voor de tweede keer mee als locatie. De samenwerking met het Erfgoedcentrum en andere partners verloopt soepel, mede dankzij laagdrempelig contact, zoals een simpel mailtje om samen te komen en plannen uit te werken. Dit heeft geleid tot nieuwe samenwerkingen, bijvoorbeeld voor andere projecten zoals de tentoonstelling van ARMED die in de zomermaanden in de bibliotheek plaatsvond. Of door gezamenlijke brainstormsessies zoals rond het themajaar 'Verering', ontstaan nieuwe verbindingen en wordt het culturele netwerk in de regio versterkt”, besluit Mick.

De deelnemende auteurs

Onder de deelnemende auteurs bevinden zich Dietske Geerlings (stadsdichter), Ernest van der Kwast, Ivar van der Walle, Hanz Mirck, Lale Gül, Najiba Abdellaoui, Tjitske Jansen, Maud Vanhauhaert, Gerwin van der Werf en Maartje Wortel. Tim Pardijs, voormalig stadsdichter van Zutphen, is nauw bij de organisatie betrokken via de Muzehof en interviewt tijdens het festival een auteur. Dankzij zijn inbreng is er dit jaar een mooie mix van schrijvers en dichters aanwezig. Mick laat zien hoe de hele logistiek zorgvuldig is vastgelegd in zijn spreadsheets, met ruimte voor uitloop en verplaatsingen tussen de locaties. Tot slot wordt de festivalposter getoond, ontworpen door Sterre van den Berg, de dochter van Dietske Geerling.

Op de foto:

• Boven: Schrijver Hanz Mirck vertelt scholieren in de studiezaal van het Regionaal Archief Zutphen over zijn werk.
• Rechts: Mick Onstenk en Esra Schimmel. De poster is ontworpen door Sterre van den Berg.