Wij werken samen met... de Walburgiskerk

In Zutphen is veel zichtbaar van het verleden, maar in archieven, onder de grond en achter muren blijft veel geschiedenis verborgen. Om ook dit erfgoed te ‘ontsluiten’ en het verhaal van Zutphen te verrijken, werkt het Erfgoedcentrum Zutphen samen met organisaties, makers en onderzoekers die ieder vanuit hun eigen expertise bijdragen. In de rubriek Wij werken samen met… stellen we maandelijks een van die partners voor. Zij laten zien wat samenwerking oplevert: nieuwe inzichten, beter toegankelijke bronnen en verhalen die anders verborgen zouden blijven. Deze maand: de Walburgiskerk.

De Walburgiskerk en het Erfgoedcentrum Zutphen werken regelmatig intensief samen, een partnerschap dat keer op keer waardevol blijkt. Recentelijk zijn er bijzondere erfgoedstukken 'thuisgekomen' in de kerk, en er wordt al vooruitgekeken naar de aankomende tentoonstelling over Walburgis in augustus. Tijdens een gesprek met Immelie Fehmers, bestuurslid van de Stichting Walburgiskerk en coördinator van de tentoonstelling, wordt het belang van deze samenwerking benadrukt.

“Een mooi voorbeeld van deze samenwerking betreft het bruikleen van 23 munten. In de zomer van 2025 kwamen deze munten gereinigd en geconserveerd terug naar de Walburgiskerk. De munten werden tijdens het archeologische onderzoek bij de verbouwing voor vloerverwarming gevonden. Nu zijn ze tentoongesteld in een nisje in de kerk”, vertelt Immelie.

Liesbeth Schuurman, depotbeheerder van team archeologie van de gemeente Zutphen, laat op verzoek telefonisch weten dat er tijdens het onderzoek in 2018 meer dan vierhonderd munten gevonden zijn. Deze kunnen geplaatst worden in een periode van tussen de vroege dertiende eeuw tot en met de twintigste eeuw. Meer dan de helft van de munten dateert uit de periode vijftiende eeuw en begin zestiende. Opvallend is de goede staat van de munten, die door de archeologische dienst zijn bestudeerd, gedocumenteerd en gereinigd en zo nodig geconserveerd. “We hebben voor het bruikleen voor de Walburgiskerk munten uitgezocht uit de Hanzeperiode met weinig slijtage. Het is voor de bezoeker mooi om ook nog iets op de munten te kunnen zien”, aldus Liesbeth.

Gevelsteen: terugkeer van een bijzonder erfgoedobject

“Ook het herplaatsen van een oude gevelsteen, half januari, markeert de terugkeer van een waardevol stuk erfgoed. Na het instorten van de toren tijdens de oorlog raakte de gevelsteen, die het verhaal vertelt van de torenspits die op 29 maart 1600 door blikseminslag getroffen was, zoek. Een replica is naderhand aangebracht. De verrassing was groot toen kunstdetective Theo Brink enkele jaren terug de originele steen in Arnhem ontdekte. Dankzij de inzet van de gemeenten Zutphen en Arnhem is de terugkeer gerealiseerd en is de gevelsteen weer thuisgebracht”, kijkt Immelie terug op de plaatsing die nu ín de kerk is gedaan.

Tentoonstelling Walburgis

In het najaar organiseerde het Erfgoedcentrum Zutphen brainstormsessies voor het themajaar, waaraan ook vertegenwoordigers van de kerk deelnamen. “Dit jaar staat het thema 'Verering' centraal. De kerk, als centrale plek in de binnenstad, kan hier uitstekend invulling aan geven. De naamsbekendheid van Walburgis binnen Zutphen kan nog groeien. Er is een tekstschrijver aangetrokken om de historie van Walburgis uit te lichten. Walburgis werd rond 710 geboren in Engeland en overleed op 25 februari 779 in Duitsland. Zij was een ontwikkelde vrouw die haar leven heeft ingezet voor geloof, onderwijs, zorg en geestelijk leiderschap”, vertelt Immelie.

Bedevaart plek en beschermheilige

“Walburgis is de beschermheilige van onder andere Zutphen. Na het overlijden van haar broer Wunibald werd zij abdis van het klooster Heidenheim, dat hij had gesticht. Ze maakte hiervan een dubbelklooster. Haar tweede broer Willibald was bisschop van Eichstätt. Haar relieken werden later overgebracht naar Eichstätt, waar rondom haar graf wonderen plaatsvonden. Elk jaar stroomt er heilige olie uit de stenen rond haar graf, waardoor de plek uitgroeide tot een bedevaartsplaats.”

Activiteiten en presentatie

“Tijdens de tentoonstelling worden er verschillende activiteiten georganiseerd, waaronder een lezing. Op verzoek zijn er rondleidingen voor schoolklassen. De tentoonstelling vindt plaats in de Raadskapel: in de zeven aanwezige nissen worden de tekstpanelen bevestigd. Er zijn verschillende kerken benaderd voor bruiklenen om tentoon te stellen. Waaronder een beeld, schilderij, monstrans, ring, glas-in-lood uit bijvoorbeeld Netterden en Maastricht. Zeer bijzonder is het tapijt uit Eichstätt dat het leven van Walburgis verbeeldt. Dit kon niet worden geleend vanwege de kwetsbaarheid, maar er zijn digitale bestanden gestuurd waarmee een replica op linnen wordt gemaakt”, licht Immelie alvast een tipje van de sluier op.

Fondsenwerving en samenwerking

“De financiële kant van elk project blijft een uitdaging”, merkt Immelie op. “Er zijn veel fondsen benaderd en gelukkig heeft het Erfgoedcentrum Zutphen een startkapitaal beschikbaar gesteld. Verder is de organisatie zelfstandig. De samenwerking en communicatie tussen het erfgoedcentrum en de kerk verlopen prettig”, besluit ze. René Arendsen, projectleider erfgoed, was intussen aangeschoven bij het gesprek en besloot om samen met Immelie naar de Walburgiskerk te gaan om daar, als afsluiting, een foto voor het artikel bij het standbeeld te maken.