Wij werken samen met: Constant Willems

In Zutphen is veel zichtbaar van het verleden, maar in archieven, onder de grond en achter muren blijft veel geschiedenis verborgen. Om ook dit erfgoed te ‘ontsluiten’ en het verhaal van Zutphen te verrijken, werkt het Erfgoedcentrum Zutphen samen met organisaties, makers en onderzoekers die ieder vanuit hun eigen expertise bijdragen. In de rubriek Wij werken samen met… stellen we maandelijks een van die partners voor. Zij laten zien wat samenwerking oplevert: nieuwe inzichten, beter toegankelijke bronnen en verhalen die anders verborgen zouden blijven. Deze maand: maquettebouwer Constant Willems.

Inwoners en toeristen die in de voorjaarsvakantie door de stad slenteren op zoek naar iets leuks om te zien of te beleven in de binnenstad van Zutphen, worden op het ’s Gravenhof door twee stadsomroepers geattendeerd op de bijzondere middagen in de Bourgonjetoren. Daar kunnen ze onder andere een Hanzekoopman ontmoeten. Om ook even de kou uit de benen te lopen begeleiden de twee de bezoekers naar de ingang van de Bourgonjetoren en de daarin gevestigde Hanzeaat. Margreet Keijzer loopt mee op woensdag 18 februari.

Door Margreet Keijzer

Veel bezoekers, jong en oud, laten zich graag verleiden om mee te gaan naar de toren aan de Waterstraat. Hier treffen ze naast de Hanzekoopman ook de maquettebouwer Constant Willems. Er is daardoor genoeg te beleven en te leren: de verhalen en informatie over de oude stad zorgen ervoor dat men zich een uur lang kan onderdompelen in de geschiedenis van Zutphen. 

Bij binnenkomst worden de gasten door René 'Hanzekoopman' Arendsen opgevangen. Hij neemt ze mee naar 9 april 1492, de feestdag voor hertog Karel van Gelre en verhaalt over de voorbereidingen voor zijn feestelijke intocht. Vanaf een kleine tribune luisteren de bezoekers aandachtig naar het verhaal over ‘zijn tijd’. Met afgrijzen toont de Hanzekoopman een portret en vertelt: “En dit is Karel de Stoute, een nare man…” Dat schept een goede basis voor een mooi verhaal...  

Geschiedenis komt tot leven

Na het verhaal van de Hanzekoopman trekken de bezoekers naar de etage. Daar staat de enorme maquette 'Zutphen in 1485', die tot in detail laat zien hoe de stad er toen uit zag. Constant Willems geeft hen graag uitleg over het bouwproces van de maquette. Oude stadspatronen zijn nog altijd zichtbaar en dankzij de uitleg van Willems krijgen de gebouwen en straten hun namen en worden ze herkenbaar voor de bezoekers. Zo komt het verleden van Zutphen op bijzondere wijze tot leven.

“Ik begin mijn verhaal over de totstandkoming van de maquette en soms komt daar een gerichte vraag tussendoor”, vertelt Willems. “Daar ga ik dan eerst op in en dan kom ik vanzelf weer op mijn verhaal. Heel verrassend is het dat ik soms van de toeschouwers informatie krijg die ik zelf nog niet kende. Dat sla ik op en kan dat weer gebruiken bij volgende vertellingen.

“In een andere groep vertelde iemand dat de Nieuwstadskerk hoger is dan de Walburgiskerk. Dat betwijfelde ik, maar toen ik het thuis uitzocht ontdekte ik dat de Nieuwstadskerk inderdaad één meter hoger is”, geeft Willems toe. “Als ik vragen krijg waarop ik op dit moment geen antwoord heb, geef ik altijd aan dat ik dat antwoord paraat heb bij de volgende rondleiding.”

Willems merkt op dat er opvallend veel kinderen de Bourgonjetoren binnenkomen. “Het is sowieso op de dagen in de voorjaarsvakantie die wij er nu staan een constante stroom van belangstellenden. We hebben al een keer 138 mensen op een middag geturfd. Ze komen niet alleen uit de buurt, maar ook uit het westen en zuiden. Vlaanderen was ook een paar keer vertegenwoordigd.” Deze contacten zorgen weer voor een mooie wisselwerking in verhalen. Hij let wel altijd goed op wat hij aan wie vertelt: “Bij verhalen over de Vikingaanval op de stad let ik goed op de leeftijd van de aanwezige kinderen, omdat het soms een heftig verhaal kan zijn. Iedereen moet zich goed kunnen voelen,” benadrukt hij.

Waar ligt de draak begraven?

“Op een gegeven moment was er afgelopen week zoveel bezoek in de toren dat er tegelijkertijd een groep boven en beneden was”, vertelt Willems. “Na een wissel kwam er een jongen naar mij toe met de vraag: ‘Meneer, waar ligt de draak nu begraven?’ Ik had geen idee waarover het ging, maar ik hoorde toen dat de Hanzekoopman die groep over de draak van Gelre had verteld. De jongen was teleurgesteld dat de draak niet in Zutphen lag, maar in Duitsland”, laat Willems weten.

Documentaire en een pop-upbezoek

Op de hogere verdieping van de toren draait de prijswinnende documentaire De Maquettebouwer, die eveneens enthousiast wordt ontvangen door het publiek. En op woensdag 18 februari had Constant bovendien nog voor een verrassing voor de bezoekers gezorgd. “Onlangs kreeg ik thuis bezoek van harpiste Marianne Baatz. Nadat ik haar vertelde over de activiteiten in de Bourgonjetoren, vroeg ze of ze daar mocht komen spelen. Woensdag 18 februari bracht ze tussen de verhalen door betoverende muziek ten gehore op deze locatie”, besluit Willems. De Hanzeaat in de Bourgonjetoren is tijdens deze voorjaarsvakantie extra open: tot en met zondag 1 maart van 13.00 tot 17.00 uur. De Hanzekoopman en de maquettebouwer zijn beide nog aanwezig op woensdag 25 februari. Op de andere middagen zullen de monumentengidsen van het Gilde de bezoekers graag ontvangen en vertellen over de geschiedenis van de toren en de maquette. Kinderen kunnen hier ook een Hanzegame spelen op de aanwezige tablets.

Na de vakantie gelden de reguliere openingen op elke zaterdag- en zondagmiddag. Vanaf 1 april gaan de openingstijden veranderen. De toegang is gratis. Overigens heb je dan ook nog steeds kans om de maquettebouwer persoonlijk te treffen. Hij vaak te vinden in de Bourgonjetoren; het is voor hem op loopafstand en de maquette trekt hem steeds weer. Daarom heeft hij besloten ook monumentengids te worden en draait hij vanaf nu mee in het gidsenrooster.

Locatie: Waterstraat 3, Zutphen