Een stolperstein voor Jan Willem Vlastuin
Door Lars Knapen, schrijver, dichter en lid van ARMED | Foto Norya Figueiredo
Hoopvol en nostalgisch geroezemoes rondom een menigte met blikken in hun ogen bedachtzaam. Een dertigtal nazaten, gemeentelieden en buurtbewoners verzamelden zich deze zonovergoten woensdagmorgen 15 april voor het leggen van een verse reeks Stolpersteine. De gedenkstenen, geplaatst bij de voormalige huizen van hen die door de fascistische bezetter werden vermoord. Waaronder de Zutphense kleermaker Jan Willem Vlastuin.
Voor hem organiseerde ARMED ongeveer een jaar eerder een drukbezochte herdenking. Het is dan ook indrukwekkend om te zien, dat enkelen vandaag zijn teruggekeerd in nagedachtenis aan Vlastuin voor deze legging. Van familieleden tot aan kameraden, ze zijn erbij. De strijder verspreidde illegaal drukwerk als de communistische krant de Waarheid en hielp joden aan onderduikadressen. Zo droeg hij bij aan het verzet tegen de nazi’s en hun propagandacampagnes. Alvorens hij in 1944, na een achtervolging over de binnenstedelijke daken door laffe SS’ers werd doodgeschoten in de Bernhardsteeg.
De stoet beweegt zich in een vastberaden mineur naar Ravenstraatje 1, de statige hoekwoning waaruit onze held via het zolderraam poogde te ontsnappen. Rob Vlastuin, kleinzoon van Jan Willem staat klaar met een uitgeprinte speech, die hij eigenlijk niet hoeft te lezen. Zijn speech klinkt even natuurlijk als het begrip voor de idealen van zijn grootvader. Hij benadrukt het belang van strijden tegen censuur en onophoudelijk vechten voor rechtvaardigheid. Uiteraard pinkt men een traan weg tijdens de bevlogen rede, maar duidelijk mag zijn dat de familie Vlastuin voortdurende vechtlust als herdenking verkiest boven verslagen sentimentaliteit. Een klarinettist improviseert daarna een elegie.
Na afloop van de ceremonie vertelt kleindochter Nel Kapitein geëmotioneerd over de erkenning die ze mede door vandaag en de herdenking van ARMED ervaart. "Het betekent heel veel. In 1948 ben ik in Ravenstraatje 1 komen wonen en het gewicht van het verhaal is voelbaar in het huis. Dat er aandacht wordt besteed aan deze vergeten groep vind ik geweldig. Het is een grote eer dat mijn opa deze steen krijgt. Vanmorgen raakte ik bij de supermarkt aan de praat, een oudere man kon zich de executie herinneren en was totaal onder de indruk."
Het Cultuur- en Erfgoedpact waarin vijf gemeenten de wens hebben uitgesproken om jongeren in contact te brengen met kunst en erfgoed, is in Zutphen opgepakt onder de naam ARMED. In de Kruittoren onderzoeken jongeren tussen de 18 en 28 jaar het erfgoedthema in al zijn facetten. Nu is dat 'Verering', vorig jaar was dat 'Tachtig jaar vrijheid'. Maandelijks vertellen ze over hun activiteiten en onderzoek.