Zutphense Erfgoedpublicaties
In onze stad, Erfgoedlaboratorium Zutphen, wordt veel onderzoek gedaan in onze bronnen. Het Erfgoedcentrum Zutphen heeft de reeks Zutphense Erfgoedpublicaties in het leven geroepen om te voorkomen dat die waardevolle inzichten op de plank blijven liggen. Met deze boekenreeks maken we nieuw erfgoedonderzoek toegankelijk en brengen we de nieuwe inzichten onder de aandacht van een breed publiek. De eerste drie delen verschenen in eigen beheer. Sinds 2024 werken we samen met Achterhoek Uitgevers om de reeks verder te professionaliseren. Deze jonge Zutphense uitgeverij verzorgt nu de vormgeving, productie, verspreiding en promotie van de boeken. Zo kunnen we meer lezers en boekhandels bereiken. Op deze pagina vindt u een overzicht van de verschenen delen. Bestellen kan bij Achterhoek Uitgevers.
- ZEP 1 Marjolein Koudstaal en Mirjam van Velzen-Barendsen, ‘Dit is geprint toe Zutphen’, Thiman Petersz. Os van Breda en Andries Jansz. van Aelst, de eerste Zutphense boekdrukkers, Zutphen 2022
- ZEP 2 Menno Tamminga, Tegen de Duitse leugens, De illegale pers in Zutphen, 1940-1945, Zutphen 2023
- ZEP 3 Jeroen Benders, Hanno Brand, Rob Kammelar en Diederik Rijs, Hanze, handel en heibel, Zutphen en Zutphenaren in een middeleeuws Noord-Europees netwerk, Zutphen 2025
- ZEP 4 Mirjam van Velzen-Barendsen en Dineke van Krimpen, Van mummiepoeder tot zilverschoon, De beproefde remediën van Christina Poppinck, Zutphen 2025
- ZEP 5 Henk G. Teeuwen, Het verhaal van de 20 namen, Over Joodse psychiatrische patiënten die uit het Oude en Nieuwe Gasthuis zijn weggevoerd, Zutphen 2025
‘Dit is geprint toe Zutphen’, Thiman Petersz. Os van Breda en Andries Jansz. van Aelst, de eerste Zutphense boekdrukkers
Door Marjolein Koudstaal en Mirjam van Velzen-Barendsen, 2022
Voor haar onderzoek naar Zutphense boekdrukkers, vroeg Marjolein Koudstaal in 2018 in de studiezaal van het Regionaal Archief Zutphen het boekje Costelike scat der geesteliker rijckdoem van Thiman Petersz. Os van Breda en Andries Jansz. van Aelstaan op. Al snel realiseerde zij zich dat dit boekje, dat in 1518 werd gedrukt, wel eens de eerste Zutphense uiting van de boekdrukkunst kon zijn. Haar onderzoek heeft dit nu uitgewezen. Maar Marjolein besloot daarom niet op te houden bij Thiman. Want hoe verging het de boekdrukkunst verder in Zutphen? En welke invloed had de Tachtigjarige Oorlog op deze ‘moderne’ techniek in de stad? Samen met Mirjam van Velzen-Barendsen schreef zij over de eerste boekdrukkers van Zutphen het boek ‘Dit is geprint toe Zutphen’.
Zutphens Erfgoedpublicaties 1
ISBN: 978-90-903640-6-3
Type: softcover
Prijs: € 19,95
Aantal pagina’s: 104
Tegen de Duitse leugens, De illegale pers in Zutphen, 1940-1945
Door Menno Tamminga, 2023
In Tegen de Duitse leugens, De illegale pers in Zutphen, 1940-1945 beschrijft Menno Tamminga – oud-journalist van NRC en Zutphenaar – het nog niet eerder vertelde verhaal over de illegale pers in de stad tijdens de Tweede Wereldoorlog. Tamminga deed diepgaand onderzoek naar de illegale kranten die in Zutphen verschenen en de contacten die de makers er van hadden met de (gewapende) illegaliteit. Een belangrijk hoofdstuk is gewijd aan De Frontloupe, een illegaal krantje waarvan alle nummers worden bewaard in het Regionaal Archief Zutphen. Behalve aan De Frontloupe besteedt Tamminga aandacht aan Het Parool, De Waarheid en Trouw, drie landelijke kranten die ook in Zutphen verschenen.
Zutphens Erfgoedpublicaties 2
ISBN: 978-94-919509-1-9
Type: softcover
Prijs: € 19,95
Aantal pagina’s: 104
Hanze, handel en heibel, Zutphen en Zutphenaren in een middeleeuws Noord-Europees netwerk
Door Jeroen Benders, Hanno Brand, Rob Kammelar en Diederik Rijs, 2025
Hanze, handel en heibel, Zutphen en Zutphenaren in een middeleeuws Noord-Europees netwerk bevat bijdragen van Jeroen Benders, Rob Kammelar en Diederik Rijs en een inleidend hoofdstuk door Hanno Brand. Voor Zutphen betekende de Hanzetijd een ongekende bloeitijd van de stedelijke economie. De bijdragen van deze auteurs maken duidelijk dat de Hanze in werkelijkheid veel weerbarstiger is dan we dachten. Ze verhalen van de handelsgeest en ondernemingslust van de Zutphense reders die hun koggeschepen over de Noordzee en Oostzee stuurden om hout, haring, aardewerk, wijn en geweven stoffen vanuit en naar Zutphen te vervoeren. Enkele vestigden zich zelfs in het buitenland, waar ze belangrijke bestuurlijke posities wisten in te nemen. Maar uit de verhalen komt ook de schaduwkant van deze welvaart naar boven en blijkt de Zutphense bestuurlijke elite zo nodig te handelen uit opportunisme en eigen gewin. Ze schroomden niet piraterij toe te dekken.
Zutphense Erfgoedpublicaties 3
ISBN: 978-90-834821-0-1
Type: softcover
Prijs: € 22,95
Aantal pagina’s: 128
Van mummiepoeder tot zilverschoon, De beproefde remediën van Christina Poppinck
Door Mirjam van Velzen-Barendsen en Dineke van Krimpen, 2025
Het medische receptenboek uit 1613 van Christina Poppinck is al jaren een groot succes tijdens rondleidingen bij het Regionaal Archief Zutphen. Het in Keulen geschreven manuscript wordt in het rechterlijk archief van de stad bewaard en verkreeg mede daardoor een dubieuze reputatie als ‘heksenboek’. Maar er was eigenlijk niets bekend over de achtergrond van het boek of de schrijfster. Mirjam van Velzen-Barendsen en Dineke van Krimpen besloten daar verandering in te brengen. Het manuscript werd getranscribeerd, vertaald van het Duits naar het Nederlands en zowel het boek als de schrijfster werden onderzocht met hulp van diverse deskundigen.
In deze Zutphense Erfgoedpublicatie komen de resultaten samen. Naast de volledige transcriptie en hertaling van de oorspronkelijke medische tekst, zijn er verschillende inleidende artikelen en verklarende bijlagen opgenomen. Uiteindelijk blijkt het verhaal achter het receptenboek anders dan gedacht. Het getuigt van de kennis en kunde van een bijzondere vrouw die na haar dood vergeten werd, maar nu – vierhonderd jaar later – weer een gezicht krijgt.
Met bijdragen van Jan Berns, Mariëlla Beukers, Andrea van Leerdam, Lex Schaars en Eddy Weeda.
Zutphense Erfgoedpublicaties 4
ISBN: 978-90-834821-2-5
Type: softcover
Prijs: € 29,95
Aantal pagina’s: 236
Het verhaal van de 20 namen, Over Joodse psychiatrische patiënten die uit het Oude en Nieuwe Gasthuis zijn weggevoerd
Door Henk G. Teeuwen, 2025
Het was 8 april 1943. Duitsers verschenen in groten getale op het terrein van de psychiatrische inrichting het Groot Graffel, het buitenpaviljoen van het Oude en Nieuwe Gasthuis, in Warnsveld. Ze dreven de Joodse patiënten in een vrachtwagen die gereed stond achter het hoofdgebouw. Enkele dagen daarvoor moesten zes andere Joodse patiënten het Binnengesticht van het Oude en Nieuwe Gasthuis in Zutphen verlaten. Twee weken later was niemand van hen nog in leven. Eén stierf aan haar verwondingen die ze onderweg had opgelopen; de anderen werden in Sobibor wreed vermoord, als ze al niet tijdens het dagenlange transport waren gestorven.
Op het terrein van het Groot Graffel, het huidige GGnet, herinnert een plaquette aan de twintig patiënten die destijds werden weggevoerd. Dit boek vertelt het verhaal achter al die namen tegen de achtergrond van de geschiedenis van het Oude en Nieuwe Gasthuis en van wat zich in de oorlogsjaren in Nederlandse psychiatrische inrichtingen voltrok.
Dit boek is geschreven op initiatief van de Stichting Herdenkingen Tweede Wereldoorlog Warnsveld.
Zutphense Erfgoedpublicaties 5
ISBN: 978-90-834821-1-8
Type: softcover
Prijs: € 24,95
Aantal pagina’s: 144
Bestel de boeken bij Achterhoek Uitgevers: https://achterhoekuitgevers.nl/. Ze zijn ook te koop bij de lokale boekhandels.